Veel mensen wonen samen zonder samenlevingsovereenkomst. Dat ‘wilde samenwonen’ brengt risico’s met zich mee. Zonder heldere afspraken kunnen (bij de beëindiging van) de samenwoning geschillen ontstaan over onder meer de verdeling van de kosten, eventuele vergoedingsrechten over en weer en verdeling van eenvoudige gemeenschappen (inboedel, woning, auto’s).

De risico’s worden vergroot als er een kind wordt geboren. In tegenstelling tot bij een huwelijk verkrijgt de vader bij de geboorte van een kind niet direct het ouderlijk gezag. De vader moet het kind eerst erkennen bij de burgerlijke stand en vervolgens het ouderlijk gezag aanvragen. Zonder deze extra handeling is sprake van eenhoofdig gezag van de moeder. Dat houdt in dat de moeder belangrijke beslissingen over het kind (school, medische ingrepen, verhuizingen naar de andere kant van het land) zelfstandig kan nemen. Het is dus van belang het ouderlijk gezag direct bij de geboorte van het kind te regelen.

Vaak gaat één van de ouders minder werken of stopt met werken om voor de kinderen te zorgen. Samenwoners hebben bij het beëindigen van de samenleving geen wettelijk recht hebben op partneralimentatie. Dat kan vergaande gevolgen hebben. Soms is het voor een ouder immers lastig om na lange tijd weer terug te keren op de arbeidsmarkt, terwijl deze ouder wel in de eigen kosten van het levensonderhoud moet voorzien. Dat kan financieel nijpende situaties veroorzaken. Partijen kunnen deze situatie ondervangen door partneralimentatie in de samenlevingsovereenkomst overeen te komen.

Samenwoner hebben wel een wettelijke plicht tot het betalen van kinderalimentatie. Het maakt niet uit of je wel/niet getrouwd, of wel/geen samenlevingscontract hebt.

Samenwoners zonder contract kunnen in beginsel geen aanspraak maken op (partner)pensioen. In een samenlevingscontact kunnen wel pensioenafspraken worden gemaakt. Pensioenfondsen vereisen vaak een notariële samenlevingsovereenkomst om over en weer aanspraak te kunnen maken op pensioen. Let daar dus op.

Bij het overlijden is de partner van een samenwoner wettelijk gezien geen erfgenaam. De erfenis gaat dan dus naar de familie en/of de kinderen van de overledene. Als je toch zaken aan je partner wenst na te laten, dien je dat dus bij testament te regelen.

Concluderend hebben wilde samenwoners geen wettelijk recht op partneralimentatie, pensioen en erfenis. Ook heeft de vader geen automatisch wettelijk ouderlijk gezag over zijn kind(eren). Daarnaast lopen wilde samenwoners het risico op geschillen over onder meer de betaling van kosten, vergoedingsrechten en de verdeling. Maak als je gaat samenwonen dus heldere afspraken. Daarmee kunnen eventuele toekomstige geschillen immers worden voorkomen.

 

Door: mr. Marjolein van Vliet op 18 augustus 2015